Humani
Pracownia Psychoterapii i Rozwoju Osobistego

Psychologiczny zoom – adaptacja

Rodzina w przybliżeniu, rodzina w oddaleniu – cykl o rodzinie i dzieciach.

Obecna sytuacja pandemii powoduje, że wiele rodzin znajduje się w nowej, nieznanej wcześniej sytuacji. Niepokój, poczucie zagrożenia, odizolowanie, konieczność nieustającego przebywania razem wyzwalają uczucia o dużej sile, wzbudzają zachowania, których nie obserwowaliśmy wcześniej. Zaskakują. Wiele z nich można wyjaśnić powołując się na wiedzę psychologiczną. Gdy wiemy i rozumiemy więcej, świat staje się bardziej przewidywalny i mniej groźny.

Gdy coś się zmienia wokół nas, musimy uruchomić swoje umiejętności adaptacyjne. Od narodzin każdy z nas miał wiele takich zdarzeń, które wymagały przystosowania się do nowych okoliczności. Wiele z nich było przewidywalnych, jak na przykład pójście do przedszkola czy szkoły. Część związana była z normalnym życiem rodziny np. przeprowadzka, pojawienie się kolejnego dziecka w rodzinie. Na te wydarzenia mogliśmy się jakoś przygotować, rozpoznać i oswoić. Gdy byliśmy dziećmi – rodzice tłumaczyli nam świat. Z ich relacji dowiedzieliśmy się, o co warto zabiegać, a czego trzeba koniecznie unikać. To, oraz własne doświadczenia powtarzane dzień po dniu, pozwalało się nam odnajdywać w zmieniającym się świecie.

Dzisiejsza sytuacja epidemii należy do nieprzewidywalnych zdarzeń losowych. W nich także jakoś każdy z nas się musi odnaleźć. Zaadaptować do nowej rzeczywistości. Co pomoże?

  • Konieczne jest uznanie, że proces adaptacji ma swój czas. Nie jest możliwe od razu się przystosować. Najczęściej potrzebujemy kilka tygodni, by poczuć się swobodniej. Nic więc dziwnego, że wszyscy czujemy się wybici z naszego rytmu i codzienności.
  • W mechanizmie adaptacji ważną rolę odgrywa uczucie złości. Złość pojawia się naturalnie w dwóch sytuacjach: 1) gdy czegoś chcemy i nie możemy tego otrzymać lub 2)gdy ktoś czegoś chce od nas, a my nie chcemy tego zrobić. Chcemy spotkać się ze znajomymi czy pójść do kina (a nie możemy), nie chcemy się spotykać z innymi (ale służby epidemiologiczne każą nam zostać w kwarantannie z innymi). Możemy mieć teraz wiele powodów do złości!
  • Rzetelna wiedza na temat otaczającej rzeczywistości, fakty (nie podszyte paniką czy sensacją), będą służyć lepszemu orientowaniu się w obecnym świecie. Nie jest dobrym nieprzerwane śledzenie doniesień od rana do nocy czy unikanie wszelkich informacji. Chodzi o pewien rodzaj równowagi także w tym aspekcie. Informacje mają pomóc się nam zorientować w sytuacji a nie przytłaczać. Ważne jest adekwatne do wieku udzielanie informacji dzieciom. W sieci już pojawiły się bajki o koronawirusie, które pomogą rodzicowi wytłumaczyć, co się dzieje.
  • Wsparcie dla innych i zadbanie o wsparcie emocjonalne dla siebie. W bezpiecznym środowisku domowym można być blisko. Tutaj nikt nie zabrania nam pocałunków czy przytulania. Możemy wzajemnie się nimi obdarzać i łagodzić stresy. Zawsze pomocna jest rozmowa o tym, co straszy i o radzeniu sobie. Telefon do przyjaciela czy rozmowa przez wideorozmowa z dziadkami to dobre rozwiązania w czasie, gdy nie możemy się spotkać w realu. Opowiadanie innym „co u nas” pomoże wyrazić emocje, uszeregować fakty i poczuć, że jesteśmy z innymi.
  • Adaptacja to proces, który zużywa dużo energii. Wymaga mobilizacji. Dlatego tak ważne jest w tym czasie dbanie o sen, odpoczynek, zbilansowane posiłki i odpowiednią dawkę ruchu (najlepiej na świeżym powietrzu). Zmęczenie, senność, rozdrażnienie mogą sygnalizować, że działamy ponad siły i czas zadbać o siebie.


Katarzyna Zeh

psycholog dzieci i młodzieży, doradca dla rodziców

Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Adama Mickiewicza. Doświadczenie zawodowe zdobywała pracując w szkołach wszystkich poziomów, przedszkolach, poradniach specjalistycznych, szpitalu, organizacjach pozarządowych i uniwersytecie. Obecnie jest psychologiem szkolnym w gimnazjum.

W pracowni Humani zajmuje się:

  • udzielaniem pomocy psychologicznej dzieciom i młodzieży (terapia, zajęcia psychoedukacyjne, grupy psychologiczne dla dzieci),
  • doradzaniem rodzicom w sprawach wychowawczych,